Thứ 2, 10/05/0/2010
Chào mừng các bạn đến với website Mạc Tộc Việt Nam
II. Các gương sáng thời kỳ từ giữa thế kỷ XIX đến năm 1930

Cụ là con trai thứ 3 của cụ tổ Thái Công Trì ở làng Ngọc Lâm, xã Đức Lâm huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh thuộc về Chi thứ 3, đời thứ 13. Thuỷ tổ họ Thái là Mạc Đăng Bình (thế tử của Mạc Tuyên Tông- Mạc Phúc Nguyên).

Cụ Thái Công Trình lúc nhỏ không được đi học vì gia đình phải dành cho hai anh theo đuổi học hành và việc quan trường. Còn cụ Trình tự nguyện ở nhà lo việc sản xuất và phụng dưỡng cha mẹ. Cụ đã gần tam tuần mà chưa có vợ vì nhà nghèo.

Cụ Thái Công Trình vốn có tư chất thông minh, sức lực khoẻ mạnh, diện mạo như hổ tướng- May nhờ các bạn của cha là cụ Cử Quyên và cụ Tứ Khải hết lòng giúp đỡ, làm mai mối tác thành cưới được vợ là cụ bà Lê Thị Thiết con gái đầu của cụ Bố Lê Khanh ở làng Trung Lệ (xã Đức Trung). Các cụ tâm đầu ý hợp cùng nhau xây dựng gia đình thật hạnh phúc và giúp việc xã hội, có công to lớn.

Thời ấy ở quê nhà hàng năm đến mùa thu, năm nào cũng bị lũ lụt, nước quét trôi hết, không sản xuất được nhân dân khắp vùng rất đói khổ. Trước cảnh ấy cụ Thái Công Trình có sáng kiến là khi bị lụt, cụ lội tìm khắp các cánh đồng, gò bãi, các đồng bỏ hoang của làng khác… Biết được nơi nào có nhiều bùn đất xốp do phù sa đọng lại thì đánh dấu. Đồng thời cụ chọn các gò đất cao lụt không ngập tới, làm đất gieo mạ thật nhiều chờ sẵn. Khi nước lũ vừa rút dần ra liền cho cày bừa, đắp bờ giữ nước rồi cấy lũa, cùng vận động dân làng cày cấy hết các nơi đã làm dấu… Quả nhiên vài tháng sau lúc tốt, được mùa to thu hoạch rất nhiều lúa cho gia đình, cho dân làng mình, còn giúp được một phần cho dân làng lân cận, nhờ vậy nhiều năm liền đã cứu nhiều người thoát khỏi nạn đói khổ, còn khai phá thêm nhiều đồi bãi thành ruộng vườn màu mỡ. Địa phận của làng thêm mở rộng, núi đồi bãi hoang bị đẩy lùi, nhân dân ấm no, nhiều người lại đến tiếp tục cư trú thêm đông, nhờ vậy mà xây được đền, miếu, nhà thờ, trường học vững chắc to đẹp hơn. Đường sá giao thông hàng tổng được bồi bổ to rộng hơn…

Đồng thời gia đình cụ Thái Công Trình trở nên giầu có, họ Thái lớn mạnh thêm. Khi hai người anh trở về quê, cụ đã đem một phần ruộng vườn cho các anh xây dựng tổ ấm. Cụ Thái Công Trình còn mời thầy chọn đất, đặt hướng nhà ở, xây nhà thờ Trung Tôn để thờ phụng tổ tiên được trang nghiêm, cụ đặt các phần ruộng hương hoả của nhà thờ để hương khói tổ tiên, can cố ông bà cha mẹ… Đặt ruộng khoa điền để khuyến khích các cháu chắt học giỏi đỗ đạt cao. Đặt ruộng binh điền cho con cháu ai phải sung vào lính của triều đình thì được cày cấy để gia đình khỏi khổ. Ngoài ra còn cúng ruộng cho làng để tế lễ hàng năm.v.v…

Kết quả ấy là do tài trí thông minh sáng tạo, do lao động cần cù và đoàn kết được dân làng mà thành công lớn.

Các cụ sinh hạ được 5 người con trai và sáu người con gái, đã chăm lo nuôi dưỡng, rèn luyện giáo dục thành người hữu ích, cho học hành đỗ đạt cao, đạo đức trong sáng biết phục vụ Tổ quốc và quê hương.

Cụ Thái Công Trình tự bỏ công sức tiền của để cùng dân cả làng kiện lên quan phủ, đấu tranh giành thắng lợi to lớn cho nhân dân thoát khỏi nạn áp bức bóc lột của bọn cường hào làng trên. Chính thức có ranh giới của địa phận, thực sự làm chủ động đất của làng mình. Nên càng phấn khởi làm ăn xây cuộc sống đi lên đoàn kết, xây dựng làng ngày càng lớn mạnh.

Sau khi giành thắng lợi vẻ vang cho dân làng, cụ Thái Công Trình tổ chức với dân cả làng mừng thọ bảy mươi tuổi. Các họ tộc làng Ngọc Lâm ghi nhớ công lao, tài trí, đức độ của cụ, đã tôn kính gọi là Can Cụ của cả làng, coi cụ như một vị thánh sống, hàng năm đến lễ Lục ngoạt (15-6 âm lịch) đều đưa kiệu rước cụ về đền làng để chiêm bái. Còn ghi lại được mấy bài thơ ca ngợi công đức của cụ Thái Công Trình như sau:

Bài thứ nhất:

Họ Thái xưa kia có Cụ Hoà

Tiếng tăm lừng lẫy khắp gần xa

Giúp dân mở rộng thêm bờ cõi

Trừ bạo hy sinh cả cửa nhà

Dân ấm dân no nhờ có Cụ

Làng trên xóm dưới mến như Cha

Trong dân được mấy người như Cụ?

Họ Thái xưa kia có Cụ Hoà (Hoà là tên con đầu)

                                            (Do Cụ Thái Quang Diệu đọc ghi lại)

Bài thứ hai:

Đứng nhìn lên dãy đất Tương Thanh

Càng nhớ công ơn Cụ Thái Trình

Xuất của xuất công giành địa giới

Đêm tài đem sức mở dân sinh

Ra tay tiêu diệt phường hung bạo

Quyết chí dập tan nỗi bất bình

Nhờ Cụ xóm làng thêm mở rộng

Ngàn năm tên Cụ đáng bia xanh

                                            Tác giả: Cụ Đậu Phá Hanh

Bài thứ ba:

Thông minh vốn có tự làng ra

Không học mà thông có Cụ ta

Bồi đắp giang san thu lại nước

Mở mang địa giới quan chí nha

Sinh con phúc hậu, hai quan lớn

Hưởng thọ trời cho chín chục già

Con cháu càng ngày càng thịnh vượng

Ai ơi uống nước nhớ nguồn xa.

Tác giả: cụ Thái Ngọc Bội

Bài thứ tư:

Nhớ Can cụ lúc nhỏ

Đã vất vả lại nghèo

Nhờ lao động cần cù

Sau trở nên giàu có

Can xuất công, xuất của

Chăm lo việc ích chung

Can một dạ một lòng

Lo xây đắp làng xóm

Can không nài tốn kém

Lại chẳng ngại hy sinh

Quyết đứng dậy một mình

Đánh nhau cùng lũ cướp

Đánh ngã phường kẻ cướp

Với mục đích chính nghĩa

Giành thắng lợi hoàn toàn

Can giành lại cho dân

Ruộng trên năm chục mẫu

Ngoài năm sáu chục mẫu

Ruộng không mất tiền tạo

Đất chẳng mất tiền mua

Dân cày cấy tự do

Sống ngày càng sung túc

Cả làng đều mến phục

Họ tôn trọng như thần

Lễ Lục ngoạt hàng năm

Dân thắp hương cúng bái

Rước xuống đền Chiêm Bái

Đức Can như non Thái

Phúc Can tựa biển Đông

Ơn Can rộng mênh mông

Sự nghiệp thật cao cả

Công lao càng cao cả

Nay ghi vào gia phả

Để lưu lại đời sau

Cho con cháu học theo

Học đạo đức Can Cụ

Học Đức tài Can Cụ

Là một bậc lãnh tụ

Làm rạng rõ làng ta

Can trẻ mãi không già

Sống đời đời không chế

Trước khi tôi dừng bút

Tôi xin có một lời:

“Ăn quả nhớ kẻ trồng cây

Uống nước nhớ người đào giếng”.

                                             Tác giả: Thái Cảnh

Làng Ngọc Lâm, huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh là một cơ sở của nghĩa quân Văn Thân chống Pháp. Dân làng Ngọc Lâm và con cháu họ Thái có nhiều người tham gia nghĩa quân: như cụ Thái Công Trình tức Can Cụ đã tự xuất tiền của, lương thực cung cấp cho nghĩa quân của cụ Lê Ninh (tức cụ Ấm Ninh). Ở làng Trung Lệ, đã tổ chức lực lượng đóng đồn ở Núi Thành bên bờ sông La chống Pháp xâm lược từ ngày đầu chúng mới sang.

Cụ Thái Công Trình còn tổ chức bảo vệ, nuôi dưỡng nghĩa quân của cụ Phan Đình Phùng có căn cứ ở Vụ Quang, Đức Thọ. Cụ đã cho con trai trưởng là Thái Tính đang làm chánh tổng Văn Lâm dưới thời nhà Nguyễn- Vua Hàm Nghi, cùng hào lý tổ chức cho dân rào làng chỉ để một đường độc đạo từ quốc lộ số 15 chạy xuyên qua làng, cho tuần đinh canh gác lấy danh nghĩa công khai là chống trộm cướp… khi có quân Pháp kéo đến từ xa đã báo động để nghĩa quân và dân làng ẩn tránh…

Cụ Trình đã cho con trai thứ hai là Thái Hữu Soạn che dấu cụ Phan Đình Phùng ở trong nhà, cho con trai Thái Hữu Mười vào nghĩa quân làm nhiệm vụ vận chuyển vũ khí về căn cứ Vụ Quang. Một lần khi thuyền đi qua huyện lị Đức Thọ bị quân Pháp phát hiện, cụ Mười đã tổ chức chiến đấu đến cùng không để rơi vào tay giặc Pháp. Và cụ Mười đã anh dũng hy sinh.

Cụ Trình cho con trai thứ ba là Thái Hữu Thường lúc ấy đang làm bố chính tỉnh Hà Tĩnh, cùng phối hợp với cụ Lê Ninh đánh Pháp. Cụ Thường đã tổ chức lực lượng của tỉnh, tiêu diệt hai đồn lính Pháp đóng án ngữ trên quốc lộ số 1 thuộc huyện Kỳ Anh, là đồn Triệu Tượng và đồn Vọng Liệu.

Con cháu họ Thái và dân làng Ngọc Lâm đã canh gác bảo vệ và che dấu nghĩa quân, vận động dân làng tham gia nghĩa quân, tiếp tế lương thực cho nghĩa quân và có đường dây liên lạc qua đồi núi các làng Hữu Chế, Mỹ Xuyên lên Vụ Quang.v.v…

Quân Pháp cùng bọn phản động nhiều lần càn quét, bắt bớ, đốt phá, giết hại dân lành. Cả nhà cụ Thái Công Trình và nhà thờ trung tôn của họ Thái cũng bị giặc Pháp đốt cháy hết, các tài sản đều bị chúng cướp sạch.

Tội ác của giặc Pháp càng nung nấu chí căm thù của dân làng Ngọc Lâm và con cháu họ Thái âm ỉ chờ thời bốc cao hơn.

Biết ơn to lớn của cụ tổ Thái Công Trình, con cháu họ Thái đã và đang chăm lo xây dựng quê hương, họ tộc. Vừa qua đã xây lại nhà thờ đại tôn, tôn tạo lại nhà thờ trung tôn. Các mộ phần của tổ tiên Can cố, ông bà cha mẹ các bậc tiền bối của dòng họ đều được chuyển vào nghĩa trang xây thành lăng mộ chu đáo. Riêng lăng Can cụ và các Can bà đã xây vững chắc thành một lăng to đẹp chính giữa nghĩa trang họ Thái, khánh thành vào mùa xuân 1995. Trước hai cột quyết ở cổng lăng có đôi câu đối là:

Tổ Công Tông đức hậu

Thiên Kính Địa nghĩa trường

Các cháu chắt của cụ đã và đang tô thắm thêm truyền thống vẻ vang của dòng họ.

Thái Hồng Lâm


Các tin đã đưa
Bình luận
 
  Viết bình luận
 
Off Telex VNI VIQR
Họ tên
(*)
Email
(*)  
Địa chỉ
(*)
Nội dung
(*)
Mã xác nhận
(*)
Chú thích
(*) Là các trường bắt buộc
 
Hậu duệ nhà Mạc